Аңыз кейіпкерлер бейнесін тәрбие үрдісінде қолдану маңыздылығы

Авторлар

  • А.Ш. Асқарова Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, «Абай академиясы» ғылыми-зерттеу институты, Астана, Қазақстан Автор

Аңдатпа

Бұл мақалада түркі халықтарының ежелгі дүниетанымы мен рухани әлемін сақтап жеткізуші маңызды дереккөздердің бірі ретінде аңыздық мәтіндер жүйесінің мәні қарастырылады. Халық прозасының жанрлық жіктелуі негізінде аңыздық және ертегілік сипаттағы салалары сараланып, аңыз-әңгімелердің тәрбиелік, танымдық және тарихи қызметі талданады. Сонымен қатар аңыздық мәтіндердің тақырыптық түрлері мен олардың ұлттық мәдени кеңістіктегі орны айқындалады. Зерттеуде С.А.Қасқабасов пікіріне сүйене отырып, тарихи аңыздардың көркемдік табиғаты мен халықтық танымға негізделген ерекшеліктері сипатталады. Аңыз кейіпкерлерінің (Асан Қайғы, Алдар көсе, Жиренше шешен, Қорқыт және т.б.) тұлғалық-танымдық әлеуеті білім беру мен тәрбие үдерісінде қолданудың тиімді құралы ретінде негізделеді. Мақалада аңыздық мәтіндер арқылы білім алушылардың ұлттық санасын, адамгершілік құндылықтарын және рухани-мәдени болмысын қалыптастыру мүмкіндіктері ғылыми тұрғыдан дәйектеледі.

Әдебиеттер тізімі

Әуезов М. Ақаңның елу жылдық тойы (юбелей) // Ұлттық рухтың ұлы тіні. Ғылыми мақалалар жинағы (қазақ, орыс, ағылшын т.б. тілдерде). – Алматы: Ғылым, 1999. – 568 б.

Сейфуллин С. Ахмет Байтұрсынұлы 50-ге толды// Ұлттық рухтың ұлы тіні. Ғылыми мақалалар жинағы (қазақ, орыс, ағылшын т.б. тілдерде). – Алматы: Ғылым, 1999. – 568 б. 3.Ісімақова А. Ахмет Байтұрсынұлы – қазақ әдебиеттануының реформаторы//Ахмет Байтұрсынұлы мұрасы: зерттеу, жүйелеу және насихаттау. Халықар. ғыл.-теор. конф. материалдары / Жауапты редакциясын басқарған – Е.Қажыбек, Ж.Сейдуманов. –Алматы: Елтаным баспасы, 2017. – 396 бет.

Самойлович А.Н. Байтурсунов Ахмет Байтурсунович (1873 -) // Ұлттық рухтың ұлы тіні. Ғылыми мақалалар жинағы (қазақ, орыс, ағылшын т.б. тілдерде). – Алматы: Ғылым, 1999. – 568 б. 5.Кононов А.Н.Байтурсунов Ахмет Байтурсунович (28. 1. 1873 - ?) // Ұлттық рухтың ұлы тіні. Ғылыми мақалалар жинағы (қазақ, орыс, ағылшын т.б. тілдерде). – Алматы: Ғылым, 1999. – 568 б.

Яковлев Н.Ф. Матиматическая формула построения алфавита (Опыт практического приложения лингвистической тоерии // Ұлттық рухтың ұлы тіні. Ғылыми мақалалар жинағы (қазақ, орыс, ағылшын т.б. тілдерде). – Алматы: Ғылым, 1999. – 568 б.

Поливанов Е.Д. Новая казак-киргизская (Байтурсуновская) орфоргафия // Ұлттық рухтың ұлы тіні. Ғылыми мақалалар жинағы (қазақ, орыс, ағылшын т.б. тілдерде). – Алматы: Ғылым, 1999. – 568 б.

Әбілқасымов Б. Ахметтану саласының өткені мен бүгіні // Ахмет Байтұрсынұлы мұрасы: зерттеу, жүйелеу және насихаттау. Халықар. ғыл.-теор. конф. материалдары / Жауапты редакциясын басқарған – Е.Қажыбек, Ж.Сейдуманов. –Алматы: Елтаным баспасы, 2017. – 396 бет.

Сыздық Р . Термин жасау – Ахмет Байтұрсынұлы көтерген тарихи жүктің бірі // Ұлттық рухтың ұлы тіні. Ғылыми мақалалар жинағы (қазақ, орыс, ағылшын т.б. тілдерде). – Алматы: Ғылым, 1999. – 568 б.

Кекілбаев Ә. Ұлт ұстазы // Ұлттық рухтың ұлы тіні. Ғылыми мақалалар жинағы (қазақ, орыс, ағылшын т.б. тілдерде). – Алматы: Ғылым, 1999. – 568 б.

Қапалбек Б.https://m.facebook.com/story.php?story_ fbid=pfbid02j9 ZUXRfEZUbuLGK2LfZWW3ERdTSurc43bAJ V4v7nt1U8c9Rt1QPQBcjKK5SR7Mmbl&id=100012706335108 &sfnsn=mo

Имаханбет Р .С. Ахмет Байтұрсынұлы: ғұмырбаяндық деректер. «Алаштың Ахметі»: Респ. Ғыл.-тәж. конф. Материалдары.- Қарағанды: «TENGRI Ltd», 2013.-382 б.

Алиева Б., Жауымбаев С.Ұ. Ахмет Байтұрсыновтың өмірі мен қоғамдық-саяси қызметі //https://e-history.kz/kz/history-ofkazakhstan/show/9024/© e-history.kz].

Ахмет Байтұрсынұлы. Энциклопедия /бас ред. Ж.Тойбаева. – Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2017. -744 бет.].

Дулатова Г.Ж. Шындық шырағы. –Алматы: Мектеп, 2013. –405 бет.

Дулатова Г.Ж. Алаштың сөнбес жұлдыздары. –Алматы: Мектеп, 2010. –355 бет.

Махамбет А. Ахмет Байтұрсынұлы: біз білмейтін деректер// Ана тілі 05 мамыр, 2022.

Жүктеулер

Жарияланды

2026-09-30

Журналдың саны

Бөлім

Тіл білімі және лингвистика